DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ “STEM” HƯỚNG TỚI GẮN LÝ THUYẾT VỚI THỰC TIỄN

 

            Vận dụng kiến thức vào thực tiễn là mục tiêu quan trọng nhất trong dạy học ở trường phổ thông. Vai trò của vận dụng kiến thức vào thực tiễn không chỉ thể hiện ở chỗ học sinh có kĩ năng vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề liên quan đến nội dung bài học mà còn giải quyết các vấn đề thực tiễn đa dạng trong cuộc sống, theo hướng “học đi đôi với hành”, lí thuyết gắn với thực tiễn, nhà trường gắn với xã hội.

 

            Theo sự chỉ đạo của ban giám hiệu nhà trường, vừa qua ngày 13/12/2018 tổ Vật Lí – CN trường THPT Lấp Vò 2 tổ chức dạy học theo chủ để Stem với nội dung “ứng dụng kiến thức vật lý chuyển động bẳng phản lực” thông qua tiết dạy của thầy Lê Trung Nghĩa giáo viên tổ Lí – CN của trường.

 

            Đến dự tiết dạy còn có thầy Nguyễn Pha Lê Phó hiệu trưởng nhà trường, các thầy cô đại diện cho các tổ bộ môn Văn, Toán, Hóa, Sinh, Anh văn, Địa, Sử - GDCD cùng với các thầy cô trong tổ vật lý và học sinh của lớp 11A4.

Thông qua tiết dạy giáo viên và học sinh được trang bị một số kiến thức trọng tâm về dạy và học theo chủ đề Stem nhằm giúp giáo viên bước đầu định hướng tiết dạy cũng như lưu ý một số vấn đề khi tổ chức hoạt động dạy học theo chủ đề Stem.

    

            STEM là gì?

          STEM là viết tắt của các từ Science (Khoa học), Technology (Công nghệ), Engineering (Kỹ thuật) và Math (Toán học). Giáo dục STEM về bản chất được hiểu là trang bị cho người học những kiến thức và kỹ năng cần thiết liên quan đến các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học.

 

            Những kiến thức và kỹ năng vừa nêu phải được tích hợp, lồng ghép và bổ trợ cho nhau giúp học sinh không chỉ hiểu biết về nguyên lý mà còn có thể áp dụng để thực hành và tạo ra được những sản phẩm trong cuộc sống hằng ngày.

Trong đó với kỹ năng khoa học, học sinh được trang bị kiến thức về các khái niệm, các nguyên lý, các định luật và các cơ sở lý thuyết của giáo dục khoa học. Mục tiêu quan trọng nhất là thông qua giáo dục khoa học, học sinh có khả năng liên kết các kiến thức này để thực hành và có tư duy để sử dụng kiến thức vào thực tiễn để giải quyết các vấn đề trong thực tế.

 

            Với kỹ năng công nghệ, học sinh có khả năng sử dụng, quản lý, hiểu biết, và truy cập được công nghệ, từ những vật dụng đơn giản như cái bút, chiếc quạt đến những hệ thống phức tạp như mạng Internet, máy móc.

 

            Về kỹ năng kỹ thuật, học sinh được trang bị kỹ năng sản xuất ra đối tượng và hiểu được quy trình để làm ra nó. Vấn đề này đòi hỏi học sinh phải có khả năng tổng hợp và kết hợp để biết cách làm thế nào để cân bằng các yếu tố liên quan (như khoa học, nghệ thuật, công nghệ, kỹ thuật) để có được một giải pháp tốt nhất trong thiết kế và xây dựng quy trình. Ngoài ra học sinh còn có khả năng nhìn nhận ra nhu cầu và phản ứng của xã hội trong những vấn đề liên quan đến kỹ thuật.

 

            Và cuối cùng, kỹ năng toán học là khả năng nhìn nhận và nắm bắt được vai trò của toán học trong mọi khía cạnh tồn tại trên thế giới. Học sinh có kỹ năng toán học sẽ có khả năng thể hiện các ý tưởng một cách chính xác, có khả năng áp dụng các khái niệm và kỹ năng toán học vào cuộc sống hằng ngày.

 

        Hiểu đúng về giáo dục STEM

            Thứ nhất đó là cách tiếp cận "liên ngành" khác với "đa ngành". Mặc dù cũng là có nhiều ngành, nhiều lĩnh vực nhưng "liên ngành" thể hiện sự kết nối và bổ trợ lẫn nhau trong các ngành. Do vậy, nếu một chương trình học, một trường học chỉ có nhiều môn, nhiều giáo viên dạy các ngành khác nhau mà không có sự kết nối và bổ trợ lẫn nhau thì chưa được gọi là giáo dục STEM.

 

            Thứ hai là sự lồng ghép với các bài học trong thế giới thực, thể hiện tính thực tiễn và tính ứng dụng kiến thức trong việc giải quyết các vấn đề thực tế. Ở đây, không còn rào cản của việc học kiến thức lý thuyết với ứng dụng. Do vậy giáo dục STEM phải hướng đến các hoạt động thực hành và vận dụng kiến thức để tạo ra sản phẩm hoặc giải quyết các vấn đề của thực tế cuộc sống.

 

            Thứ ba là sự kết nối từ trường học, cộng đồng đến các tổ chức toàn cầu; đó là kỷ nguyên của thế giới phẳng, cách mạng công nghiệp 4.0 nơi mà tự động hóa và điều khiển từ xa thông qua các thiết bị điện tử di động lên ngôi, thông qua đường truyền Internet. Do vậy, quá trình giáo dục STEM không chỉ hướng đến vấn đề cụ thể của địa phương mà phải đặt trong mối liên hệ với bối cảnh kinh tế toàn cầu và các xu hướng chung của thế giới, ví dụ như biến đổi khí hậu, năng lượng tái tạo…

            

            Giáo viên cần chuẩn bị những gì?

            Để phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học trong môi trường học tập mới, người giáo viên luôn phải làm mới mình, cần thay đổi phương pháp thụ động ghi chép bằng phương pháp dạy học tích cực, hướng tới việc hoạt động hóa, tích cực hóa bài giảng, lấy học sinh làm trung tâm. Bên cạnh đó, cần nghiên cứu nhiều hơn các hoạt động dạy học ứng với thực tiễn, thiết kế, tổ chức, hướng dẫn nhằm tạo nên sự tương tác tích cực giữa giáo viên và học sinh. Trong đó giáo viên sẽ đóng vai trò tổ chức, hướng dẫn học sinh, hướng tới việc hoạt động hóa, tích cực hóa, áp dụng tri thức vào thực tiễn, đem lại niềm vui, sự hứng thú học hỏi cho học sinh.

            

            Để làm được điều đó, học sinh cần được tạo cơ hội để có thể tự đặt mình vào những tình huống trong đời sống thực tế, được quan sát, trải nghiệm, thảo luận và giải quyết vấn đề theo suy nghĩ cá nhân. Từ đó, tự tìm tòi kiến thức, kĩ năng mới, không rập theo những khuôn mẫu sẵn có, được phát huy tiềm năng tư duy sáng tạo. Việc ứng dụng phương pháp học STEM trong trường phổ thông đòi hỏi người giáo viên cần phải thật sự kiên trì, nỗ lực, dần dần xây dựng phương pháp học chủ động từ thấp lên cao, cho các em học sinh thích ứng dần. Trong quá trình giảng dạy, cần tác động tinh thần học tập của các em, khuyến khích động viên bằng nhiều hình thức thi đua khác nhau. Qua đó sẽ rèn cho các em phương pháp tự học, tự tìm tòi khám phá kiến thức nhằm phát huy tính tự giác trong học tập. Bên cạnh đó, việc sử dụng các trò chơi hoặc tổ chức các cuộc thi ứng dụng kiến thức đã học để tạo ra sản phẩm đơn giản trong giảng dạy được xem là một trong những phương pháp hiệu quả, đóng vai trò quan trọng làm tăng động cơ học tập, khích lệ học sinh, đồng thời tạo sự hứng thú giúp học sinh yêu thích hơn việc ngiên cứu sáng tạo khoa học kỹ thuật.

 

            Như vậy với sự bùng nổ của công nghệ thông tin thì việc giáo dục không còn bị giới hạn trong bốn bức tường truyền thống nữa. Khái niệm “lớp học không tường” dần được đón nhận. Qua đó học sinh sẽ học tập, nêu ý kiến, suy nghĩ và trao đổi một cách chủ động thông qua các phương tiện ứng dụng trực tuyến như Facebook, Twitter, zalo… Giáo dục STEM mang lại cơ hội mới mẻ, tạo điều kiện tốt cho học sinh thể hiện và khẳng định mình qua các dự án học tập, thiết kế sơ đồ tư duy, thể hiện sự hiểu biết và mang lại những sản phẩm đầy sáng tạo của học sinh trong thời buổi công nghệ mới. Giáo dục STEM còn lồng ghép các bài học trong thế giới thực tiễn mà ở đó học sinh có thể áp dụng các kiến thức thuộc các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học vào việc xử lí và giải quyết vấn đề bài học, từ đó phát triển năng lực và tính tư duy sáng tạo của người học. Qua đó, giáo viên sẽ đánh giá năng lực, sự sáng tạo của các em qua những gì các em thể hiện, mà không chỉ dừng lại ở các bài kiểm tra trên giấy nữa.

 

            Một số hình ảnh trong tiết dạy theo chủ đề Stem của thầy Lê Trung Nghĩa và học sinh lớp 11A4:

 

 

 

 

 

 

 

 

Tác giả bài viết: Hồ Thành Tráng

Tin bài gần đây